Σάββατο, 30 Ιουνίου 2018

Ζημιά από ΟΖΟΝ σε φύλλα Λαχανικών


Ozone damage on vegetables is observed during hot and humid weather

Ozone damage on vegetables is observed during hot and humid weather in our region. The most susceptible crops include potato, watermelon, cantaloupe, pumpkin, squash, snap bean, and lima beans. Symptoms occur on the top, younger leaves, and show up as dark spots on potato. On cucurbits, ozone damage shows up as yellowing with spots having a white crusty center. Watermelon is the most susceptible in this group. On beans, spots are small and bleached looking, and leaves may have a bronzed appearance on the top surface. Affected leaves may yellow and drop. Ozone is easily misdiagnosed and hard to accurately confirm, since an episode of air pollution cannot be chemically tested for. Inversion layers in hot humid weather result in trapped air at the field level that has a high level of air pollutants. Air remains at field level until winds pick up and disperse it, and four or five hours at levels of 80 ppb can result in damage. Some cultivars have some tolerance, and keeping plant stress low can help to avoid damage.














Ασκοχύτωση σε ένα Ψυχανθές (Ascochyta Blight on Chickpea)


Management Recommendations for Ascochyta Blight on Chickpea

Ascochyta blight can cause complete crop loss in chickpeas even on fields with no prior history of the disease. Simply, every chickpea field is at risk for Ascochyta blight.

What is Ascochyta blight?
The disease is caused by the fungus Ascochyta rabiei, and is specific to chickpeas. Critically, a different Ascochyta species cause disease on each of the pulse crops. Consequently, this pathogen is not the causal agent of Ascochyta blight on either lentils or field peas. Similarly, the pathogens that cause Ascochyta blight on lentils and field peas do not cause disease on chickpeas.

Why is my field at risk?
The disease is seed-borne and is transmitted from seeds to the emerging seedlings. It is also introduced to new fields through atmospheric movement of spores. The causal pathogen produces infective spores on overwintered diseased chickpea residues, and the wind-dispersed spores can move miles away from their original source.
The use of chickpea seed that has tested negative for seed-borne Ascochyta combined with seed treatment with fungicides that suppress the transmission of Ascochyta from seeds to seedlings reduces the risk of Ascochyta development from diseased seed but does not eliminate that risk. When seed is tested for seed-borne Ascochyta, testing is conducted on small samples of seed, and the tests can fail to detect low levels of seed-borne disease. Seed treatment fungicides reduce, but do not eliminate, seed-to-seedling transmission of the disease. Even when seed testing negative for seed-borne Ascochyta is planted and that seed is treated with a fungicide seed treatment that suppresses seed-to-seedling transmission of Ascochyta, the introduction of Ascochyta blight into a field from diseased seed is possible.

What are the symptoms and signs?
Ascochyta blight initially develops as a few small scattered disease lesions within the canopy during mid- to late vegetative growth or early bloom, often at low incidence. These lesions begin as small gray specs that quickly turn into brown lesions with dark borders. Small, circular black dots (pycnidia) appear in the lesions, and are arranged in concentric circles, often resembling a bull’s eye. Lesions can occur an any above ground plant part; leaves, stems, flowers, etc. (Figures 1-4).
What conditions favor disease?
Ascochyta blight will develop rapidly in cool/moderate temperatures (59 – 77 F is optimal) and wet environments. Once infection begins in a field, frequent rainfalls will spread the disease very rapidly because spores released by pycnidia are splash dispersed. Periods of hot dry weather will slow or stop the spread of the disease, but spread will resume as soon as conditions become favorable again.
markell.3 6

How do we manage the Ascochyta blight?
Fungicide timing:
In very susceptible varieties such as ‘Sierra’ or ‘CDC Xena’, the disease can spread significantly even prior to bloom initiation when the canopy is completely open, and use of these varieties is not recommended in the Northern Plains. In more resistant varieties such as ‘CDC Frontier’ or ‘CDC Orion’, significant spread of disease generally does not occur until bloom when the canopy begins to close, trapping humidity. Ascochyta blight can be difficult to control once significant disease development has occurred, and a foliar fungicide application during early bloom is advised. Subsequent fungicide applications should be made at 10- to 14-day intervals as needed on the basis of rainfall patterns.
                Fungicide efficacy:
·         The pathogen causing Ascochyta blight has developed resistance to the QoI (FRAC 11) fungicides, and the fungicides Headline (pyraclostrobin), Quadris (azoxystrobin), and Aproach (picoxystrobin) have no efficacy against the disease.
·         DMI (FRAC 3) fungicides differ in effectiveness against Ascochyta blight. Proline (prothioconazole) is more effective than Quash (metconazole), and older DMI fungicides such as propiconazole (sold in the premix product ‘Quilt’) have little or no efficacy against Ascochtya blight.
(Continued on next page)
·         SDHI (FRAC 7) fungicides have shown equivalent efficacy to Proline when disease pressure is low to moderate but are less effective than Proline when conditions are highly favorable for disease.
·         Tank-mixing Proline or SDHI fungicides with chlorothalonil (Bravo WeatherStik, Echo 720, and other brands) improves Ascochyta disease control and can significantly improve chickpea yield and quality under disease pressure. Tank-mixing with chlorothalonil is advised for all fungicide applications, even those made after the canopy is closed. When tank-mixing, apply chlorothalonil at the low end of the labeled rate (generally 1.38 pt/ac) and maintain the full labeled rate of tank-mix partner.
·         Two or more fungicide applications are often needed, and DMI (FRAC 3) and SDHI (FRAC 7) fungicides should be rotated in order to reduce the risk of the development of fungicide resistance.
 Management Recommendations for Ascochyta Blight on Chickpea 

(06/28/18)

We have had many questions about Ascochyta blight on chickpea in the last couple weeks. The disease is, by far, the most damaging disease to chickpeas.

Management Recommendations for Ascochyta Blight on Chickpea

Michael Wunsch,  Research and Extension Pathologist,  NDSU Carrington REC
 Julie PascheResearch Plant Pathologist, NDSU Dept. of Plant Pathology
Sam MarkellExtension Plant Pathologist, Broad-leaf Crops







Ποτέ μα Ποτέ δεν χρησιμοποιούμαι τα ίδια φάρμακα κατ επανάληψη γαιτι Οδηγούμεθα σε Ανθεκτικότητα




πηγη: NDST







Προσβολή Πεπονιού από Erwinia tracheiphila


Bacterial Wilt Problems in Cucurbits this Year

The first sign of bacterial wilt infection is when leaves near the base of the plant wilt and turn a brownish-gray/green and then dry up (Fig. 1). Then other leaves on the vine with those first dying leaves will begin to flag and wilt in the mid-afternoon (Fig. 2). In a few more days the entire vine will wilt. Sometimes that maybe the only problem but often another vine will start to wilt and then another until the plant is dead. After bacteria enter the plant it takes anywhere from 2-4 weeks for an infected plant to wilt and die.

So far this year about 18% of the cantaloupe and cucumber plants have begun to wilt. Normally I see 3-6% of plants wilt down at this plant size. I don’t think it was an unusually high striped cucumber beetle population (these beetles act as vectors for E. tracheiphila) although a few areas had very high numbers (15-20/plant). It appears that a greater percentage of beetles were carrying the bacteria than what we would normally encounter. In Figure 3 this level of feeding damage would usually lead to about 35-40% of the plants going down to bacterial wilt, this year it is 65-75% of plants like this going down to wilt.

Under this sort of pressure applying neonics to plants while they were in the tray or that were drenched at planting (which is usually sufficient) often will not be enough to hold back beetle transmission of the bacteria 7-10 days after treatment. Foliar sprays with pyrethroids would be needed. But how do you know when more beetles are going to act as vectors—you don’t. And that is the problem, next year do you over treat because of one outlier season or continue with what you have been doing? My guess is that this is a onetime blip that so many more beetles were infective than normal. If your cantaloupe or cucumber plants look good and do not have any more than the usual amount of bacterial wilt you can consider your striped cucumber beetle management to be good.



Figure 1. The base-leaves of an infected vine begin to wilt and then dry up and die



Figure 2. After 7-10 days leaves on the infected vine become flaccid




Figure 3. Heavy beetle feeding on cantaloupe plan


Jerry Brust, IPM Vegetable Specialist, University of Maryland;

In a sentinel plot of cucurbits (cantaloupe, cucumber, watermelon, pumpkin, etc.) near Cambridge, MD on the Eastern Shore and in a few other cantaloupe and cucumber fields are some of the worst cucurbit bacterial wilt (Erwinia tracheiphila) infections I have seen in the past 5-7 years. 

Most of the infected plants are still small and were fed on by cucumber beetles 2-2.5 weeks ago. 








Βακτηριακή Προσβολή Φύλλων Σιταριού


Bacterial Leaf Streak in Wheat 

This disease can look like several other foliar diseases such as stripe rust, tan spot or Septoria blotch. Therefore, I will review the key field diagnostic features that separate BLS from other fungal leaf spots. Early lesions caused by the BLS pathogen will be irregular, water soaked and run lengthwise along the leaf (Figure 1). At this stage, lesions will often harbor cream to orange colored crystalline structures (bacterial ooze). As the lesions mature, tan to brown necrotic lesions will replace the water-soaked areas (Figure 2).

friskop.3


Fields that were exposed to a thunderstorm with high winds at flag leaf are more likely to see BLS. This is explained by bacteria usually requiring a wounding event to gain access into leaf tissue. Unfortunately, once you have identified BLS in a field, there are no viable in-season management options. Commonly used fungicides at flag leaf or at early-flowering will not have an effect on BLS, and the use of cupric hydroxides to suppress BLS has been inconsistent. 

friskop.4 5




Extension Plant Pathology, Cereal Crops

(06/28/18)
Bacterial leaf streak (BLS) has been observed on flag leaves in several areas across North Dakota. This disease can look like several other foliar diseases such as stripe rust, tan spot or Septoria blotch.
Bacterial Leaf Streak in Wheat

Bacterial leaf streak (BLS) has been observed on flag leaves in several areas across North Dakota. 

Varietal susceptibility information can be found in the North Dakota Hard Red Spring Wheat Selection Guide (A574-17).






Τετάρτη, 27 Ιουνίου 2018

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΕΝΔΗΜΙΚΟΥ ΦΥΤΟΥ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΧΛΩΡΙΔΑΣ


ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΜΕΛΕΤΗΣ ΜΕ ΣΚΟΠΟ ΤΗΝ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ


Αγαπητοί φίλοι,

Μια μελέτη έχει φτάσει στο τέλος της και απομένει να ξεκινήσει η υλοποίηση της. Αφορά σε ένα ενδημικό φυτό της πατρίδα μας με τέτοια εξάπλωση που το βρίσκουμε σχεδόν σε κάθε πόρτα.

Η μελέτη καταδεικνύει τα οφέλη στην υγεία μετά από κατανάλωση σαν φυτικό εκχύλισμα και συνιστά ένα θαυμάσιο συμπλήρωμα διατροφής.

Η προσπάθεια υλοποίησης από την έναρξης της θα χρειαστεί περίπου τρία χρόνια για την κυκλοφορία τελικών προϊόντων τα οποία θα έχουν παρασκευαστεί μέσα από βιοτεχνολογικές διαδικασίες.

Στόχος η παραγωγή προιόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας.

Η προώθηση και διάθεση είναι ένα άλλο σοβαρό τμήμα της όλης προσπάθειας που θα συζητηθεί μετά την οριστικοποίηση του σχήματος. Αν όλα πάνε καλά.

Αναζητούνται συνεργάτες και χρηματοδότηση.

Όποιος ή όποια ενδιαφέρεται για συνεργασία μπορεί να επικοινωνήσει μαζί μας.
Συζητάμε μόνο με σοβαρές προτάσεις και μόνο για σοβαρές προτάσεις.

Η μελέτη δεν πωλείται.


Με εκτίμηση
Δρ Θεοφάνης Α. Τσαπικούνης
697 33 86 615









Ζελέ μαλλιών χωρίς συντηρητικά Εμπλουτισμένο με Αντιοξειδωτικά & Φυστικοβούτηρο για Διαβητικούς


Ζελέ μαλλιών χωρίς συντηρητικά εμπλουτισμένο με αντιοξειδωτικά

Ένας νέος τύπος ζελέ μαλλιών για κράτημα αναπτύχτηκε μετά από μελέτες που κράτησαν αρκετούς μήνες.

Δεν έχει συντηρητικά ενώ είναι εμπλουτισμένο με αντιοξειδωτικά.

Αναζητούνται συνεργάτες και χρηματοδότηση.

Όποιος ενδιαφέρεται μπορεί να επικοινωνήσει μαζί μας στο 6937 930 815 και στο ημαιηλ agrognosi14@gmail.com

Η πώληση της μελέτης συνοδεύεται από ορισμένους όρους.


Φυστικοβούτηρο για διαβητικούς

Τα φυστικοβούτηρα που κυκλοφορούν στο εμπόριο συνήθως περιέχουν σάκχαρα με αποτέλεσμα να καθίσταται ακατάλληλα για διαβητικούς.

Αναπτύξαμε ένα νέο τύπο φυστικοβούτηρου που δεν περιέχει σάκχαρα.

Η γεύση ειναι καταπληκτική και το νεο φυστικοβούτηρο δεν φερει συντηρητικά και κανενα απολύτως πρόσθετο τροφίμων.

Φυσικά, είναι πλούσιο σε αντιοξειδωτικά.

Αναζητούνται συνεργάτες και χρηματοδότηση.

Όποιος ενδιαφέρεται μπορεί να επικοινωνήσει μαζί μας στο 6937 930 815 και στο ημαιηλ agrognosi14@gmail.com

Η πώληση της μελέτης συνοδεύεται από ορισμένους όρους.


Δρ Θεοφάνης Α. Τσαπικούνης  




Έλκη σε κορμό Κερασιάς






πηγη: ΠΕΡΙΒΟΛΙ ΑΛΕΤΡΑΣ




Υγρές Σήψεις των κονδύλων της Πατάτας στην Αποθήκη



κάντε αριστερό κλικ στο λινκ

https://drive.google.com/file/d/1-zPUU89lsSi1t3x1hNn9IDqSRAzQowiK/view?usp=sharing











Προσβολή του Στάχεως του Σιταριού από Fusarium



κάντε αριστερό κλικ  στο λινκ

https://drive.google.com/file/d/1BYnpq0RK2tANpik_eglvU8Jxo-it8huB/view?usp=sharing










Οι Σημαντικότερες Ασθένειες του Αραβοσίτου

ΜΗ Παρασιτικές Ασθένειες της Φασολιάς


κάντε αριστερό κλικ και απολαύστε τις φωτος

https://drive.google.com/file/d/1qtfKL-DrxDEQnx-B1blOEexFSCQwTBte/view?usp=sharing









Σάββατο, 23 Ιουνίου 2018

ΡΟΔΑΚΙΝΙΑ: Μονίλια σε βλαστό






φωτος: ΚΤΗΜΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΥ

Απομόνωση, Μικροσκόπιο κ Ταυτοποίηση: Δρ Θεοφάνης Α. Τσαπικούνης





ΑΚΤΙΝΙΔΙΑ: Τροφοπενία σιδήρου και βλάβες λόγω υψηλού πεχα (pH)






φωτος: ΚΤΗΜΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΥ




Tomato pith necrosis by the soilborne bacterium Pseudomonas corrugata


Tomato Pith Necrosis                           


In the last week, tomatoes from different counties in Maryland were found with the same unusual disease symptoms, called tomato pith necrosis. All the problem tomatoes were from early planted fields. Tomato pith necrosis is caused by the soilborne bacterium Pseudomonas corrugata. It has occurred infrequently in Maryland over the past few decades. The disease usually is found in early planted tomatoes when night tempera­tures are cool, but the humidity is high, and plants are growing too rapidly because of excessive nitrogen application. We have had a spring with some cool nights in May and high humidity with all the rain we had. In the field, diseased plants occur randomly with initial symptoms often seen as the first fruit clusters reach the mature green stage. Symptoms include chlorosis (yellowing) of lower, middle and even younger leaves (Fig. 1) fol­lowed by wilting of the infected shoots in the upper part of the plant canopy. This wilting is usually associated with internal necrosis at the base of the stem and black streaking may be apparent on the surface of the main stem, which often splits (Fig. 2). When the stem is cut open along its length or cross-wise (Fig. 3) the pith will be discolored and may have hollow areas. There is often prolific growth of adventitious roots in the stems with discolored pith, and the stems may appear swollen (Fig. 4).

Figure 1. Beginning of pith necrosis- leaves turn yellow

There is little that can be done for control of pith necrosis. The best practice is prevention by avoiding the use of excessive amounts of nitrogen in tomato, especially early in the season when nights are still cool. There is some evidence that the pathogen may be seedborne, but more research is needed on the epidemiology and management of this disease.
Figure 2. Tomato stem with dark streak and lesions on its surface

Figure 3. Darkened pith of tomato stem

Figure 4. Prolific growth of adventitious roots on stem                      


http://extension.udel.edu/weeklycropupdate/?p=12103
Jerry Brust, IPM Vegetable Specialist, University of Marylandjbrust@umd.edu






Μερικές από τις πιο Σημαντικές Ασθένειες της Ροδακινιάς

Φουζάριο σε Ζαχαρότευτλα


Fusarium Yellows in Sugarbeet Fields


Fusarium yellows/decline symptoms were observed in research plots and a commercial sugarbeet field. The fungi Fusarium oxysporum and Fusarium secorum cause Fusarium yellows and Fusarium decline, respectively, on sugarbeet. Fusarium yellows/Fusarium decline may cause significant reduction in plant stand, root yield and extractable sucrose.

khan.1 2
Infection typically starts early in the growing season. Under severe disease conditions, young plants at the 4- to 6-leaf stage may initially display leaf yellowing (Figure 1) followed by wilting and death. Cross sections of roots typically will show darkening of vascular system. On older plants (4-leaves and older), symptoms include interveinal yellowing, leaf scorch and death of older leaves (Figure 2). Symptoms may include distinct yellowing of half the leaf on one side of the midrib (Figure 3) which then spreads over to the other side of the mid-rib; necrosis and death of older leaves followed by death of the younger leaves. Under severe disease conditions, older infected plants may die. In many instances where disease is not severe, plants may display typical foliar symptoms but survive. Roots of seedlings and older plants with distinct foliar symptoms appear healthy on the outside, but when these roots are cut in a cross or transverse section, there is a distinct darkening and damage of the vascular system (Figure 3 & 4). Roots of infected plants will not store well in piles and have very high respiration rates and low sugar concentration. The best and only way to manage Fusarium yellows/decline is to plant tolerant varieties, many of which are available. Growers should consult their agriculturists or seed sales representatives for Fusarium tolerant varieties appropriate for their specific growing area.
khan.3 4

Extension Sugarbeet Specialist
 NDSU & U of MN; 701-231-8596







Ακόμα ένας μύκητας που προκαλεί έλκη σε κορμούς και βραχίονες με καταστρεπτικά αποτελέσματα


Cytospora or Perennial Canker
HOSTS
·         Peach 
·         Cherry
·         Apricot
·         Apple
·         Broadleaf trees
DESCRIPTION
Cytospora Canker or Perennial Canker is one of the most common diseases of fruit and shade trees in Utah. This canker disease is caused by a fungus called Cytospora. There are several species of Cytospora that attack many different hosts, but the symptoms and control are essentially identical for all of them. Stone fruits are more susceptible to perennial cankers than are pome fruits.


Pycnidia caused by cytospora.





Gummosis caused by cytospora.
BIOLOGY
Cytospora is considered a weak parasite and invades only weakened or stressed trees. It gains entry through injuries in the bark caused by machinery, sun scald, frost, pruning wounds, broken branches, mechanical shakers, and insect injury. The canker expands slowly over a period of months or years and may eventually girdle the branch, causing it to die. The presence of pycnidia can be confirmed by slicing the bark with a knife where raised areas are evident. Pycnidia are quite common and obvious on mountain ash, cherry, and birch. Spores are carried by rain or blown by wind to susceptible sites where they cause new infections. Optimum conditions for Cytospora infections occur in the spring when daytime temperatures are 60° to 80°F. The fungus continue to grow and produces spores during the warm weather months.
SYMPTOMS
·         Sunken cankers on trunks or branches that range in color from brown to gray
·         Small pimple-like bumpsin which black fungal structures (pycnidia) are embedded
·         Brown to orange colored masses of spores extruding from pycnidia
GENERAL MANAGEMENT
Preventing infection is the best way to control Cytospora. There are no fungicides which are effective in controlling the pathogen once it is in the tree. No single method of control can be used to prevent this disease; therefore, it is necessary to use several of the methods described below to maintain healthy plants.
·         Maintain high tree vigor. Trees should be watered deeply during dry summer months to prevent drought stress. Fertilize in the spring to keep trees vigorous. Avoid late summer applications of nitrogen because it stimulates growth in autumn which does not harden off before winter. Trees stressed with iron chlorosis are particularly susceptible to Cytospora infections. The roots of birch trees are quite shallow and are damaged or killed by high soil temperatures and drought on south or west facing slopes. Keep soil cool and moist by frequent irrigation.
·         Prune out and destroy dead or diseased twigs and branches. Do not leave stubs or narrow crotches. Prune on a regular basis so that large cuts will not be necessary. Pruning wounds are susceptible to infections, so prune in the early spring and not when rain is imminent. Treat pruning cuts larger than one inch in diameter with a paint of 1% thiram or 3-10% Copper Naphthenate. Asphalt pruning paints are not effective. An application of benomyl as a spray immediately following the pruning of a fruit orchard may reduce new infections. Benomyl is no longer registered for use on ornamental trees.
·         Prevent sunscald by painting the trunk of thin-barked trees with white latex paint. The trunks of newly planted trees should be wrapped with burlap or white-colored tree wraps to prevent sunburn. These techniques will also reduce winter damage which occurs on the southwest side of trunks.
·         Control borers and other wood-attacking insects.
·         Avoid mechanical injury to tree with lawn mowers, lawn trimmers, ladders, shakers, or other equipment.
·         Woodpiles are an important source of inoculum for the disease. To prevent infections on nearby trees, destroy any wood that appears to have pycnidia.


Precautionary Statement: Utah State University and its employees are not responsible for the use, misuse, or damage caused by application or misapplication of products or information mentioned in this document. All pesticides are labeled with ingredients, instructions, and risks, and not all are registered for edible crops. “Restricted use” pesticides may only be applied by a licensed applicator. The pesticide applicator is legally responsible for proper use. USU makes no endorsement of the products listed in this publication.









Τετάρτη, 20 Ιουνίου 2018

ΛΥΜΑΤΟΛΑΣΠΗ & ΚΟΜΠΟΣΤ ΣΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΟΥΜΕΝΑ ΕΔΑΦΗ


Δρ Φάνης Α. Τσαπικούνης    
Αγίου Νικόλαου 48, 270 52, Βάρδα                                      

                                                                                           Βάρδα 20.06.2018


ΠΡΟΣ
Υπουργείο Γεωργίας
Υπουργείο Υγείας
ΕΦΕΤ
Τμήμα Υγιεινής, Περ Ενότ Ηλείας
ΚΕΠΥΕΛ ΠΥΡΓΟΥ
ΓΕΩΤΕΕ
Μέσα κοινωνικής Δικτύωσης



ΘΕΜΑ: Λυματολάσπη & Κομποστ στα καλλιεργούμενα εδάφη

Εισαγωγή

Τα τελευταία χρόνια έχει υπάρξει έντονη φημολογία άλλα και δημοσιεύσεις για λυματολάσπες που πάνε κατ ευθείαν σε χωράφια ή πάνε πρώτα σε δημιουργία κομποστ και μετά σε χωράφια. Οι λυματολάσπες είναι, σύμφωνα με έρευνα που παρατίθεται παρακάτω, επιβαρυμένες με πολλά χημικά και ως εκ τούτου οι συνέπειες για την ανθρώπινη υγεία μπορεί να είναι τραγικές.

Λυματολάσπη και Κομποστ

Την 01/09/2017 εστάλη ηλεκτρονικά μια επιστολή με τίτλο Κομποστ, ένα αθώο εδαφοβελτιωτικό ή μια ωρολογιακή βόμβα στο πιάτο μας;  σε ειδικευμένα εργαστήρια σε πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα.

Στην επιστολή αυτή ζητείτο η συνδρομή ειδικών ώστε να πέσει φως στο θέμα της ιλύος ή λυματολάσπης, το υπόλειμμα του βιολογικού καθαρισμού, κατά πόσο είναι ασφαλές για χρήση στα καλλιεργούμενα εδάφη.

Δέκα μήνες μετά δεν έχει απαντήσει κανείς.

Η έρευνα μέσω διαδικτύου φτάνει σε ένα ορισμένο σημείο και σταματάει.
Δεν είναι εύκολο να βρεθούν αναλύσεις και δεδομένα και συχνά δεν είναι εύκολο να εντοπιστεί ένα εργαστήριο που ασχολείται με το συγκεκριμένο θέμα.

Εντελώς τυχαία στις 29/01/2018 η καθημερινή δημοσίευσε ένα άρθρο σχετικό με τα φάρμακα που καταλήγουν στα αστικά λύματα της Αθήνας και από εκεί στην Ψυτάλλεια. Λέει σε γενικές γραμμές:

Από το 2010, το Εργαστήριο Αναλυτικής Χημείας του τμήματος Χημείας του ΕΚΠΑ σε συνεργασία με την ΕΥΔΑΠ παρακολουθεί τα αστικά λύματα της Αθήνας που καταλήγουν στην Ψυττάλεια. Τα δείγματα λαμβάνονται 7-10 ημέρες ετησίως, συνήθως Μάρτιο ή Απρίλιο, σε μια «ουδέτερη» εβδομάδα χωρίς γιορτές ή διακοπές προκειμένου να είναι όσο πιο αντιπροσωπευτική του έτους. Οι επιστήμονες παρακολουθούν χιλιάδες ουσίες ταυτόχρονα, εκ των οποίων στοχευόμενα 181 φάρμακα, και νόμιμες και παράνομες ψυχοδραστικές ουσίες, μέσα από τις οποίες αποκαλύπτονται οι συνήθειές μας: από τη χρήση φαρμάκων και ναρκωτικών, έως καθημερινών προϊόντων.

Τι ποσοστό από τις φαρμακευτικές, ναρκωτικές και χημικές ουσίες που «καταναλώνουμε» απομακρύνεται κατά την επεξεργασία των λυμάτων από τους βιολογικούς καθαρισμούς και τι καταλήγει τελικά στη θάλασσα (στο περιβάλλον, στην τροφική αλυσίδα); «Από τις 181 ουσίες που παρακολουθούμε συστηματικά, οι 108 δεν απομακρύνονται επαρκώς. Υπάρχουν ουσίες που περνούν ανέπαφες στο περιβάλλον, όπως η σουκραλόζη και η ακεσουλφάμη που είναι γλυκαντικές ουσίες, κάποια αντιεπιληπτικά, αντιβιοτικά, αντιφλεγμονώδη κ.ά. …. καθημερινά καταλήγουν στην Ψυττάλεια εκατοντάδες κιλά επιφανειοδραστικών ουσιών (λ.χ. απορρυπαντικά), πάρα πολλά χημικά βιομηχανίας (λ.χ. αντιδιαβρωτικά), βιοκτόνα και φυτοφάρμακα, και εκατοντάδες χημικά από τα προϊόντα καθημερινής χρήσης (λ.χ. από καλλυντικά), τα οποία δεν απομακρύνονται αποτελεσματικά και καταλήγουν στη θάλασσα», αναφέρει ο επικεφαλής του Εργαστηρίου Αναλυτικής Χημείας του ΕΚΠΑ Νικόλαος Θωμαΐδης.

«Μέσα από τις διαδικασίες καθαρισμού στα κέντρα επεξεργασίας λυμάτων, κάποιες ουσίες μειώνονται κατά 99%, πολλές όμως μετασχηματίζονται σε κάτι διαφορετικό, άρα ουσιαστικά δεν απομακρύνεται η δραστική ουσία: αλλάζει μορφή. Αυτό είναι ένα πολύ ανερχόμενο, σε ερευνητικό επίπεδο, θέμα: προσπαθούμε να ανακαλύψουμε ποιες καινούργιες ουσίες καταλήγουν στο περιβάλλον και τι επιδράσεις έχουν».

«Οι ουσίες που παρακολουθούνται σύμφωνα με τη νομοθεσία είναι ένα πολύ μικρό μέρος της πραγματικής ρύπανσης», αναφέρει ο κ. Θωμαΐδης. «Υπάρχουν χιλιάδες ουσίες που δεν έχουν μελετηθεί, ούτε καν ταυτοποιηθεί.

(Μειώνουμε τα ηρεμιστικά, εθισμένοι στα αντιβιοτικά, 29.01.2018,  Καθημερινή
(http://www.kathimerini.gr/945530/article/epikairothta/ellada/meiwnoyme-ta-hremistika-e8ismenoi-sta-antiviotika)

Τα τελευταία χρόνια έχει υπάρξει έντονη φημολογία άλλα και δημοσιεύσεις για λυματολάσπες που πάνε κατ ευθείαν σε καλλιεργούμενα χωράφια ή πάνε πρώτα σε δημιουργία κομποστ και μετά σε καλλιεργούμενα χωράφια.

Σύμφωνα με την δημοσίευση του Εργαστηρίου Αναλυτικής Χημείας του ΕΚΠΑ και του διευθυντή του, οι φαρμακευτικές και χημικές ουσίες που καταλήγουν στους βιολογικούς καθαρισμούς είναι προφανώς εκατοντάδες ή και χιλιάδες και ένα μεγάλο μέρος από αυτές πηγαίνει αυτούσιο στην λυματολάσπη, σε αυτό δηλαδή που μένει μετά τον βιολογικό καθαρισμό.

Παθογόνα μικρόβια, αντιβιοτικά, αντικαρκινικές ουσίες, φαρμακευτικές και παραφαρμακευτικές ουσίες, φυτοφάρμακα, περίεργες χημικές ουσίες, ενδεχομένως ραδιενεργές ουσίες, βαρέα μέταλλα, φορμαλδεΰδη και χιλιάδες χημικές ουσίες που διοχετεύονται στο περιβάλλον όπως τα επιφανειοδραστικά (κοινώς απορρυπαντικά). Και τι άλλο;;; και πόσα από αυτά περνούν στην λυματολάσπη;;;

Και αν κάποιος συλλέξει την λυματολάσπη και την αποθέσει απ ευθείας σε καλλιεργούμενα χωράφια ή την εναποθέσει πρώτα σε σωρούς κομποστοποίησης και μετά από την διαδικασία της κομποστοποίησης εναποθέσει το προκύπτον υλικό σε χωράφια, τι ακριβώς προστίθεται στα χωράφια από χημικά, βαρέα μέταλλα, φαρμακευτικές ουσίες και κάθε είδους ρυπαντές;

Και τα φυτά τι απορροφούν από όλα αυτά;;;
Έχουν διενεργηθεί μελέτες και έρευνες;;;
Και στο πιάτο μας τι φτάνει τελικά;;;
Και στο περιβάλλον;;;

Η ζημιά που δύναται να προκαλέσουν όλα τα παραπάνω χημικά στο περιβάλλον και τους ανθρώπους είναι αντιληπτό πως μπορεί να είναι έως εξαιρετικά σοβαρή και επικίνδυνη. Έως του να απειλείται ευθέως η ίδια η ζωή.

Και βεβαίως η επικινδυνότητα δεν περιορίζεται στην υγεία και μόνο. Αν οι υπηρεσίες στην Ευρωπαϊκή Ένωση ή σε οποιαδήποτε χώρα ανά τον κόσμο ανιχνεύσουν κάτι επικίνδυνο τότε το μέλλον διαγράφεται μελανό για μια συγκεκριμένη καλλιέργεια ή περιοχή.

Από την μέχρι σήμερα ερεύνα μου αντιλαμβάνομαι ότι η πολιτεία δεν έχει θεσμοθέτηση συγκεκριμένη πολιτική απέναντι στο φαινόμενο. Γι αυτό και θα πρότεινα:
  1. Η πολιτεία θα πρέπει να πραγματοποιεί τακτικές δειγματοληψίες στους τόπους παράγωγης λυματολάσπης και να στέλνει τα δείγματα στο Γενικό Χημείο του κράτους και τον Δημόκριτο (αλλά και κάθε κατάλληλα εξοπλισμένο εργαστήριο) ώστε να γίνονται αναλύσεις για όλες τις παραπάνω επικίνδυνες χημικές ουσίες και τα ραδιενεργά.
  1. Κάθε βιολογικός καθαρισμός στην Ελλάδα με την ολοκλήρωση της επεξεργασίας μιας παρτίδας αστικών λυμάτων να στέλνει δείγματα για αναλύσεις σε ενδεδειγμένα εργαστήρια.
  1. Κάθε βιολογικός καθαρισμός στην Ελλάδα να παρέχει αναλυτικά στοιχεία για το τι κάνει την λυματολάσπη που απομένει μετά την επεξεργασία των υγρών αστικών αποβλήτων.
  1. Η πολιτεία θα πρέπει να πραγματοποιεί τακτικές δειγματοληψίες στους τόπους παράγωγης κομποστ και να στέλνει τα δείγματα στο Γενικό Χημείο του κράτους και τον Δημόκριτο ώστε να γίνονται αναλύσεις για όλες τις παραπάνω επικίνδυνες χημικές ουσίες.
  1. Κάθε μονάδα παραγωγής κομποστ στην Ελλάδα να στέλνει δείγματα για αναλύσεις για κάθε νέα παρτίδα κομποστ που ρίχνει στην αγορά.
  1. Οι παραγωγοί φρούτων και λαχανικών θα πρέπει να ζητούν από τους βιολογικούς καθαρισμούς κα τους παρασκευαστές κομποστ πλήρη ανάλυση από εγκεκριμένο εργαστήριο όπου να περιλαμβάνει τουλάχιστον τα βαρέα μέταλλα εφόσον πρόκειται να χρησιμοποιήσουν την λυματολάσπη του βιολογικού καθαρισμού ή το κομποστ ενός παραγώγου κομποστ.


Σαν Επίλογος

Η λυματολάσπη μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε κατασκευές που ελάχιστο κίνδυνο εγκυμονούν για την ανθρώπινη υγεία όπως δομικά υλικά, δρόμοι κλπ.

Από τα μέχρι τώρα αποτελέσματα φαίνεται ότι η χρήση της στα καλλιεργούμενα εδώδιμα φυτά θα είχε μάλλον σοβαρές συνέπειες στην ανθρώπινη υγεία.

Τα κομποστ, τόσο σε στερεή όσο και υγρή μορφή, θα πρέπει να ελέγχονται τακτικά για το περιεχόμενο τους σε διαπιστευμένα εργαστήρια.


Με εκτίμηση


Δρ Φάνης Α. Τσαπικούνης
Πτυχιούχος Τμήματος Γεωπονίας ΑΠΘ
Διδάκτωρ Τμήματος Βιολογίας Πανεπιστήμιου Πατρών

Αγίου Νικόλαου 48, 270 52, Βάρδα
τηλ 697 33 86615
agrognosi14@gmail.com


-----------------------------------------------------------------------

ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΠΟΔΕΚΤΩΝ

Υπουργείο Γεωργίας
Τμήμα λιπασμάτων κ εδαφολογίας, Πατησιών 207 κ Σκαλιστήρι 19, τκ 11253

Υπουργείο Υγείας
Διεύθυνση δημόσιας Υγείας

Αριστοτέλους 17, Τ.Κ. 10187, Αθήνα

ΕΦΕΤ
Λεωφ. Κηφισίας 124 k Ιατρίδου 2, Αθήνα 115 26

Τμήμα Υγιεινής, Περιφερειακής Ενότητας Ηλείας
Μανωλοπούλου 31, Διοικητήριο, Πύργος  Ηλείας, 27131, ΗΛΕΙΑΣ 

ΚΕΠΠΥΕΛ ΠΥΡΓΟΥ
Μανωλοπούλου 31 (Διοικητήριο) πύργος

Γεωτεε
Ελ. Βενιζέλου 64, 546 31  Θεσσαλονίκη